FIRAT-DİCLE HAVZASI VE IRAK SU YAPILARI

Mustafa ONÜÇYILDIZ, Mohammed Shareef ABDULMOHSIN, Naci BÜYÜKKARACIĞAN

Özet


Su, canlıların hayatlarını sürdürürken her türlü işlerinde ihtiyaç duydukları temel bir maddedir. İnsanlığın ilk devrelerinde sadece içme-kullanma, tarım ve ulaşım için önemli görülen suyun günümüzde gelişen teknoloji ve şehirleşmeye bağlı olarak önemi çok daha fazla artış göstermektedir. İnsan faaliyetlerinin kaçınılmaz bir sonucu olarak suyun sadece kullanımı değil kullanılmış suların bile tekrar kullanımı gündeme gelmektedir.
Doğduğu ülkeden başka bir ülkeye geçen akarsular “Sınır Aşan Su” olarak isimlendirilir. Bu akarsulardan bazıları yer yer iki ülke arasında sınır hattını oluşturarak “Sınır Oluşturan Su” işlevini görmektedir. Sınır aşan ve sınır oluşturan çok uluslu akarsu havzalarının sayısı 200’ün üzerinde olup kıta alanlarının yaklaşık yarıya yakın kısmını kaplamaktadır. Bunlardan birçoğu iki veya daha fazla ülke arasında geçerli ve üzerinde ittifakla anlaşma sağlanmış kanunlar olmadan kullanılmaktadır.
BM tarafından yayınlanmış olan “Uluslararası Akarsu Havzaları” listesinde Fırat ve Dicle nehirleri ve bu nehirlerin yan kollarının oluşturduğu Su Toplama Havzası da yer almaktadır. 17 alt havzadan oluşan Fırat ve Dicle’nin su toplama havzasının alanı bu listede 884.000 km2 olarak verilmektedir.
Fırat ve Dicle akarsuları, Türkiye’nin sınır-aşan suları olup gerek bulundukları bölgede taşıdıkları önem, gerekse gösterdikleri çeşitlilik açısından, fevkalade ilgi çekici, üzerlerinde kamu kuruluşları, bilim ve siyaset mensuplarınca, başka ülkelerdeki durumlarla da kıyaslamalar dâhil, daha kapsamlı inceleme ve araştırma yapılması gereken akarsu havzalarıdır.
Fırat, Dicle Havzasında Türkiye, Irak ve Suriye ortak çalışma ve bilgi paylaşımı gerçekleştirmedikleri sürece havzaya komşu olmayan ülkelerin (İsrail) dikkati ve su kullanım isteği ön plana çıkacaktır. İvedilikle Suriye ve Irak’ta bulunan siyasi belirsizliklerin ve kargaşanın yok edilmesinden sonra ortak çalışmalar hızlı bir şekilde başlamalıdır.
Bu çalışmada, Fırat ve Dicle akarsularının Ortadoğu ülkeleri açısından önemi dikkate alınarak Irak Cumhuriyeti sınırları içerisindeki durumu ele alınmaktadır. Irak’ta bu akarsular ve kolları üzerine yapılmış olan baraj, bağlama ve suyolları hakkında bilgi verilmektedir. Sınır aşan akarsu havzası (Uluslararası Havza) olan Fırat, Dicle havzasında, özellikle tüm toprakları bu havzada bulunan Irak Cumhuriyetinin Suriye ve Türkiye’nin ortaklaşa yapması gereken çalışmalar da sonuç kısmında verilmektedir.


Anahtar Kelimeler


Sınır Aşan Su, Uluslararası Akarsu Havzaları, Fırat ve Dicle Havzaları, Irak’ta Su Yapıları

Tam Metin:

PDF

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.